WSTĘP

Lista klinicznych zastosowań pól magnetycznych w medycynie i rehabilitacji zatacza coraz większe kręgi. Medycyna fizykalna rozwija się bardzo dynamicznie, czego konsekwencją jest wykorzystanie jej w tych obszarach terapii, które do tej pory były zarezerwowane tylko dla leczenia farmakologicznego. Porównywalnie szybko do rozwoju wiedzy na temat zastosowania pól magnetycznych rozwija się technika i osprzętowienie poszerzając w ten sposób możliwości generowania pól magnetycznych w wielu działach medycyny klinicznej i rehabilitacji. Ostatnie lata przyniosły pozytywny trend łączenia metod medycyny fizykalnej, pociągając za sobą  zwiększenie możliwości wykorzystania terapii polem magnetycznym poprzez łączne stosowanie promieniowania optycznego nielaserowego (magnetoledoterapia), lasera (magnetolaseroterapia) oraz światła laserowego z fotouczulaczem (terapia fotodynamiczna). Nie bez znaczenia jest również dynamika czasowa stosowania terapii zmiennym polem magnetycznym powodując tym samym zmniejszenie dolegliwości bólowych pacjenta. Dla skuteczności terapii obok doświadczenia osób wykonujących terapię istotna jest również jakość używanego sprzętu. Obydwie te składowe wpływają na końcowy wynik leczenia, co z punktu widzenia pacjenta jest najważniejsze (1, 2).

GENERATOR PRZESTRZENNEGO POLA MAGNETYCZNEGO

Lata współczesne, to rozwój nowoczesnej aparatury do której niewątpliwie zaliczyć należy generator przestrzennego pola magnetycznego. Wydaje się, że kwestią najbliższych miesięcy będzie wdrożenie tej aparatury do licznych badań klinicznych i doświadczalnych w praktyce lekarskiej. Wiadomo, iż istotą działania pól magnetycznych jest oddziaływanie, w którym wykorzystuje się jonowy rezonans cyklotronowy występujący zgodnie dla poszczególnych jonów w jednostce czasu. Takie przygotowanie umożliwia powtarzalne stosowanie oraz optymalizację jakości terapii (3).

Generator przestrzennego pola magnetycznego przeznaczony jest do celów terapeutycznych, takich jak:

• magnetostymulacji;

• magnetoterapii.

Pole magnetyczne wytwarzane jest w układzie trzech par przestrzennie zorientowanych, sprzężonych ze sobą aplikatorów pola (tzw. cewek magnetycznych), których płaszczyzny tworzą względem siebie kąt 90˚ (ryc. 1).

W latach 2004-2005 dzięki współpracy Zakładu Energoelektroniki i Sterowania Instytutu Elektrotechniki Przemysłowej Politechniki Poznańskiej Profesora Leszka Frąckowiaka oraz zespołu medycznego Profesora Aleksandra Sieronia z Kliniki i Katedry Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej oraz Ośrodka Diagnostyki i Terapii Laserowej w Bytomiu powstał ,,Generator przestrzennego pola magnetycznego’’ w grancie KBN nr 3-T11-E-028-26. System generujący pole (ryc.  2) składa się z dwóch kompletów trzyosiowych aplikatorów pola oraz generatora prądu wyposażonego w panel kontrolny (sterujący).

Generator wytwarza prąd w oparciu o cztery składowe:

• stałą;

• sinusoidalną;

• liniową;

• trapezoidalną.

Można je dowolnie sumować oraz zmieniać ich częstotliwość podstawną (przyjmuje taką samą wartość dla każdej składowej). Kształt generowanego prądu w trzech kanałach jest taki sam. Zasilając jedną z pary aplikatorów umożliwia im wytworzenie pola wirującego. Metoda ta może być szczególnie przydatna po jej klinicznym opanowaniu w  leczeniu zmian zwyrodnieniowych stawów (barkowych, biodrowych, kolanowych), zmian zapalnych, choroby Parkinsona, udaru mózgu, stanach depresyjnych bądź zmian skórnych zlokalizowanych w obrębie kończyn dolnych (1, 2, 4).

PODSUMOWANIE

Wieloletnie doświadczenia stosowania pól magnetycznych w medycynie i rehabilitacji prowadzone w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Bytomiu dowodzą, że kwestią czasu jest udowodnienie obiecujących efektów zastosowania przestrzennego pola magnetycznego (5). Aparatura ta wymaga poszerzenia danych dotyczących szczegółowej metodologii terapeutycznej oraz obserwacji klinicznych, które zostaną dostatecznie udokumentowane. Mamy nadzieję, że odpowiednio zastosowane przestrzenne pole magnetyczne przyczyni się do wspomagania leczenia schorzeń zarówno typu urazowego, jak i przewlekłych, w niektórych przypadkach poprawi QoL (Quality of Life) pacjenta, ale  wymaga pełnego potwierdzenia w dalszych badaniach klinicznych. Rokuje to nowe perspektywy, a w niektórych przypadkach przestrzenne pole magnetyczne może być metodą z wyboru lub terapią uzupełniającą leczenie podstawowe.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO:

1.    Sieroń A. i wsp.: Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie. Wydanie II α- medica press Bielsko-Biała 2002.

2.    Sieroń A.: Pola magnetyczne w medycynie – stan aktualny. OPM 2005; 5: 55-57.

3.    Sieroń A: Lasery w rehabilitacji. OPM. 2005; 11: 42-43.

4.    Sieroń A, Pasek J, Mucha R.: Magnetoterapia. Rehabilitacja w Praktyce. 2006; 3: 29- 32.

5.    Sieroń A., Cieślar G.: Application of variable magnetic fields in medicine – 15 years experience. Wiad. Lek. 2003; 56(9-10): 434-441.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

*Prof. dr hab. n. med. Aleksander Sieroń
Katedra i Oddział Kliniczny Chorób
Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny
Fizykalnej, Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej
w Bytomiu,
ul. Stefana Batorego 15,
41-902 Bytom,
tel.: (032)-786-16-30,
e-mail: asieron@mediclub.pl

Praca recenzowana

Wpłynęło: 09. 01. 2007 r.
Zaakceptowano: 21. 02. 2007 r.