Spółka „Sanatoria Dolnośląskie” zrealizowała w 2008 r. największy na Dolnym Śląsku i jeden z największych w Polsce programów przekształceń w służbie zdrowia. Program zakładał postawienie w stan likwidacji czterech SP ZOZ, podległych Samorządowi Województwa Dolnośląskiego, w celu przejęcia ich działalności przez istniejącą Spółkę „medyczną” w szpitalu w Sokołowsku, której 100% udziałowcem jest również samorząd województwa.

Zmiany organizacyjne miały być środkiem do osiągnięcia celu, jakim jest poddanie zakładów opieki zdrowotnej mechanizmom rynkowym. W praktyce oznacza to zarówno zmianę sposobu zarządzania jak również wyjęcie ZOZ spod ograniczeń nałożonych przez prawo na jednostki publiczne, takich jak odpłatność za usługi ponadlimitowe oraz stworzenie możliwości rozwoju usług komercyjnych i dywersyfikację przychodów.

NAJWAŻNIEJSZE ARGUMENTY, KTÓRE PRZEMAWIAŁY ZA KONIECZNOŚCIĄ PRZEKSZTAŁCEŃ:

• niezadowolenie z istniejącego stanu,

• niezbilansowanie przychodów z kosztami (ciągłe zadłużanie),

• nieefektywne zarządzanie,

• odsunięcie lokalnych grup interesów od wpływu na zarządzanie szpitalami, sanatoriami,

• zdjęcie bezpośredniej odpowiedzialności Samorządu Wojewódzkiego za dalszy los jednostek,

• konieczność poddania prawom gospodarki rynkowej szpitali i sanatoriów, które powinny być typowymi przedsiębiorstwami,

• przerwanie procederu ciągłego dofinansowywania bieżącej działalności SP ZOZ, co dla samorządu oznacza obniżenie kosztów zarówno finansowych jak i społecznych,

• brak celów strategicznych i planów długookresowych,

• brak określonej polityki w zakresie udzielanych świadczeń zdrowotnych,

• nieskoordynowane, niepotrzebne zakupy sprzętu,

• w wielu przypadkach bezczynność i brak koncepcji dyrektorów zarządzających,

• fikcyjna odpowiedzialność dyrektorów Spółek ZOZ za zadłużenie jednostek (brak restrykcji za zadłu-żenie),

• bariery biurokratyczno-administracyjne związane z prawidłowym gospodarowaniem majątkiem.

OCZEKIWANE CELE PRZEKSZTAŁCEŃ:

• przekształcenie dotychczasowych jednostek działających w formie SP ZOZ

• w jednostki niepubliczne utworzone przez Spółkę,

• stworzenie szans nowych możliwości rozwoju,

• rozwój usług komercyjnych, pełnopłatnych,

• dywersyfikacja źródeł przychodu,

• zniesienie barier paraliżujących i opóźniających proces decyzyjny (np. związanych ze zmianą statutu SP ZOZ i księgi rejestrowej),

• zniesienie wad systemowych SP ZOZ, które są analogiczne jak w firmach państwowych: biurokracja, brak zdrowego rozsądku w prowadzeniu ekonomiki, przerosty zatrudnienia,

• bilansowanie przychodów z kosztami, przeznaczenie zysków na cele rozwojowe Spółki,

• prowadzenie przejrzystej polityki finansowej,

• prowadzenie działalności na podstawie Kodeksu Spółek Handlowych z jasno określonym poziomem odpowiedzialności Zarządu i Rady Nadzorczej,

• podejmowanie opłacalnych przedsięwzięć,

• stworzenie warunków do przyszłej prywatyzacji Spółki.

Dolnośląski program restrukturyzacji służby zdrowia przewidywał, że przekształceniu powinny podlegać w pierwszej kolejności jednostki, które wykazują się najgorszą sytuacją finansową oraz ewentualna zmiana profilu leczenia nie będzie stanowiła zagrożenia dla zapewnienia ciągłości świadczeń medycznych.

DO PRZEKSZTAŁCEŃ WYTYPOWANO:

• Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej Chorób Płuc i Gruźlicy w Rościszowie;

• Kolejowe Sanatorium Uzdrowiskowe w Szczawnie Zdroju (obecnie Sanatorium „Azalia”);

• Kolejowe Sanatorium Uzdrowiskowe w Dusznikach Zdroju (obecnie Sanatorium „Zimowit”);

• Zespół Rehabilitacyjny dla Dzieci „Czermna- Bukowina” w Kudowie Zdroju (obecnie Szpital Rehabilitacyjny Hematologiczny „Orlik”).

Podstawę prawną dokonanych przekształceń stanowiły cztery Uchwały Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z 28.12.2007 r. (odrębnie dla każdej jednostki), które wyznaczyły główne cele i fundamentalne założenia w sprawach pracowniczych, zobowiązań i przejęcia majątku.

Najważniejsze postanowienia Uchwał zawrzeć można w sześciu punktach:

1. Dalsze nieprzerwane udzielanie świadczeń zdrowotnych, bez istotnego ograniczenia ich dostępności, warunków udzielania i jakości określonych księgą rejestrową zapewnia Spółka Sanatoria Dolnośląskie z siedzibą w Sokołowsku.

2. Pracownicy Zespołu z dniem 1 lipca 2008 roku stają się w trybie art. 231 kodeksu pracy, pracownikami Spółki z siedzibą w Sokołowsku.

3. Zobowiązania Zespołu po zakończeniu czynności likwidacyjnych stają się zobowiązaniami Województwa Dolnośląskiego.

4. Z dniem zakończenia działalności medycznej pozbawia się SP ZOZ mienia, w tym w szczególności prawa do nieruchomości wykorzystywanych dla jego działalności statutowej, należności, środków pieniężnych w kasie oraz na rachunkach bankowych, a także zapasów.

5. Mienie, o którym mowa w pkt. 4 Województwo Dolnośląskie wnosi z dniem 1 lipca 2008 roku jako wkład do Spółki z siedzibą w Sokołowsku.

6. Spółka staje się podmiotem praw i obowiązków likwidowanego Zespołu za wyjątkiem zobowiązań, które przejmie samorząd Województwa Dolnośląskiego.

Lokalizację poszczególnych jednostek w stosunku do siedziby Spółki w Sokołowsku przedstawia mapka (ryc. 1, tab. 1).

RODZAJE DZIAŁALNOŚCI:

1. Leczenie uzdrowiskowe

• Sanatorium Uzdrowiskowe „Azalia” w Szczawnie-Zdroju:

choroby wewnętrzne, ortopedia i traumatologia narządu ruchu, otorynolaryngologia, rehabilitacja medyczna, urologia, balneologia i medycyna fizykalna, choroby płuc, gastroenterologia, nefrologia, reumatologia.

• Sanatorium Uzdrowiskowe „Zimowit” w Dusznikach-Zdroju:

choroby wewnętrzne, ortopedia i traumatologia narządu ruchu, otorynolaryngologia, położnictwo i ginekologia, rehabilitacja medyczna, urologia, balneologia i medycyna fizykalna, choroby płuc, gastroenterologia, nefrologia, reumatologia.

2. Leczenie szpitalne:

• Oddział Chorób Płuc i Gruźlicy w Sokołowsku

• Oddział Chorób Płuc i Gruźlicy w Rościszowie

3. Rehabilitacja stacjonarna dzieci z chorobami hematologicznymi i onkologicznymi:

• Szpital „Orlik” w Kudowie-Zdroju

4. Opieka długoterminowa:

• Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze „Górnik” i „Odrodzenie” w Sokołowsku

• Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Rościszowie

5. Opieka paliatywna:

• Odział Medycyny Paliatywnej w Rościszowie

6. Rehabilitacja ambulatoryjna w Sokołowsku

Podjęte przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego uchwały stały się początkiem działań organizacyjnych mających na celu sprawne przejęcie przez Spółkę „Sanatoria Dolnośląskie” zlikwidowanych jednostek. W tym celu opracowano harmonogram czynności z podziałem na zadania dla osób odpowiedzialnych za ich realizację oraz wskazanie terminów wykonania. Tabela 2 przedstawia przykładowe zadania trzech komórek organizacyjnych. (tab 2).

Z punktu widzenia zapewnienia nieprzerwanej działalności medycznej najważniejszym zadaniem do realizacji była cesja umów zawartych przez likwidowane SP ZOZ.

Zadanie to okazało się niezwykle skomplikowane z następujących powodów:

• ze strony NFZ brak ujednoliconych procedur przejęcia umów w trakcie ich trwania, co powodowało różne sposoby postępowania przy cesjach z poszczególnymi oddziałami NFZ (32 umowy w zakresie samego lecznictwa uzdrowiskowego),

• duża ilość przejmowanych kontraktów, co przy niejednolitym sposobie postępowania wydłużało ten proces (39 umów),

• przedłużające się procedury zagrażały płynności finansowej z uwagi na to, że NFZ był głównym płatnikiem.

Całość zadań podjętych przez spółkę w obszarze organizacyjno-prawnym można przedstawić następująco:

Zmiany w rejestrach Spółki:

• KRS

• rejestr ZOZ

• księgi wieczyste

Cesje umów z Narodowym Funduszem Zdrowia (ilość – 39)

Cesje umów z kontrahentami (ilość – 300)

Niezbędne było również opracowanie uregulowań wewnętrznych, które odpowiadałyby zmienionej strukturze organizacyjnej i nowym zadaniom.

Opracowano następujące regulaminy wewnętrzne:

• regulaminy: organizacyjny, pracy, wynagradzania, ZFŚS, kontroli wewnętrznej,

• instrukcje: inwentaryzacyjna, kancelaryjna,

• pozostałe: zakładowe zasady polityki rachunkowości, system identyfikacji wizualnej, kodeks etyczny oraz misja i wizja Spółki.

Z punktu widzenia biznesowego istotne było przyjęcie dwóch dużych planów strategicznych:

• „Funkcjonowanie Spółki w świetle zmian kapitałowych”,

• Biznesplan inwestycyjny na lata 2009-2013.

Przy połączeniu w jeden organizm gospodarczy jednostek położonych w różnych miejscowościach duże znaczenie miało znalezienie rozwiązania, które umożliwiałoby sprawny przepływ informacji. W naszym przypadku nieocenionym sprzymierzeńcem stała się informatyka oraz pracownicy, którzy bez wewnętrznych ograniczeń zaakceptowali nowy sposób komunikowania wewnątrz oraz na zewnątrz jednostki ( ryc. 3).

Więcej uwagi należy poświęcić procesowi przekształcenia w sferze pracowniczej. Niezwykle istotne dla organu samorządowego było zapewnienie utrzymania miejsc pracy, dlatego w uchwale zagwarantowano pracownikom przejęcie na podstawie art. 231 Kodeksu Pracy.

Dokonano znacznej zmiany w strukturze zawodowej pracowników bez konieczności redukcji personelu. Należy jednak pamiętać, że ze zmianami restrukturyzacyjnymi wiążą się również niezbędne działania mające na celu racjonalizację zatrudnienia. W naszym przypadku wykorzystaliśmy możliwość przesunięcia w niektórych grupach zawodowych na inne stanowiska pracy np. pracownice zlikwidowanych pralni zostały zatrudnione na stanowiskach salowych. Część pracowników skorzystała z możliwości przejścia na emeryturę. Rozwiązanie umów o pracę miało miejsce w przypadku dyrektorów likwidowanych SP ZOZ, a także w przypadku pracowników, którzy sami zdecydowali się na zmianę miejsca pracy.

Jednym z najważniejszych działań w sferze organizacyjnej i personalnej było opracowanie nowego schematu organizacyjnego uwzględniającego utworzenie nowych działów i samodzielnych stanowisk pracy odpowiadających nowym zadaniom Spółki np. dział marketingu, zamówień publicznych i środków pomocowych, specjalisty ds. rachunkowości zarządczej i analiz oraz powołanie menadżerów poszczególnych oddziałów.

W spółce podjęto szereg działań w zakresie stworzenia nowoczesnej polityki personalnej polegających na:

• Opracowaniu i wdrożeniu misji i wizji Spółki

• Optymalizacji zatrudnienia i odpowiednim doborze kadr

• Zmniejszeniu zatrudnienia w grupie zawodowej pielęgniarek poprzez poprawę organizacji pracy – bardzo istotne ze względu braku na rynku pracy osób o takim wykształceniu

• Stworzeniu centrum zarządzania – piony: personalny, ekonomiczny, lecznictwa, marketingu, techniczny, informatyczny

• Wdrażaniu nowoczesnych narzędzi HRM

• Nawiązaniu współpracy z instytucjami zewnętrznymi (Urzędy Pracy, Uczelnie Wyższe, Szkoły Ponadgimnazjalne itp.) – pozyskiwanie kadry do Spółki.

Przed Zarządem Spółki stanęły wyzwania w postaci oczekiwań właściciela (Samorządu Województwa Dolnośląskiego), jak również pracowników oraz społeczności lokalnej, dla której niejednokrotnie przejęty ZOZ był największym pracodawcą, sprawnego działania w zakresie usunięcia wieloletnich zaniechań i zaniedbań oraz stworzenia nowych perspektyw. Szansę dla spełnienia tych oczekiwań mógł dać jedynie wzrost przychodów, dlatego priorytetowym działaniem stało się pozyskanie większych kontraktów jeszcze w 2008 roku. Dzięki podjętym działaniom uzyskano w II półroczu następujący wzrost przychodów: Sanatorium w Szczawnie Zdroju 46%, Sanatorium w Dusznikach Zdroju 69%, Szpital Rehabilitacyjny w Kudowie 7%, Szpitale w Rościszowie i Sokołowsku 44% i 55%. Zwiększone przychody na kwotę ponad 2 mln zł. pozwoliły na realizację pilnych zadań wynikających z wieloletnich zaniedbań.

Między innymi wykonano następujące prace:

• renowację studni polegającą na usunięciu kilkudziesięcioletnich zanieczyszczeń i w ten sposób rozwiązano problem braku wody pitnej dla Szpitala w Rościszowie

• modernizację kotłowni w Szpitalu w Sokołowsku – zainstalowano kocioł na paliwo stałe (ekogroszek)

• wymianę dźwigu w punkcie żywienia w Rościszowie

• remont stołówki w Sanatorium „Zimowit” w Dusznikach-Zdroju oraz Zakładu Przyrodoleczniczego w Sanatorium „Azalia” w Szczawnie-Zdroju,

• modernizację bazy szpitalnej i sanatoryjnej oraz zakup sprzętu na potrzeby wynikające z kontraktowania świadczeń zdrowotnych.

Ogółem na remonty w 2008 r. wydatkowano ponad 1 milion złotych, na zakup sprzętu medycznego, środków transportu i wyposażenia kolejny 1 milion złotych. Poniesiono również wydatki na sporządzenie dokumentacji projektowej niezbędnej do aplikowania środków w postaci dotacji z UE, PFRON i innych źródeł.

Spółka uzyskała dofinansowanie z funduszy europejskich w ramach środków RPO na zadanie:

„Poprawa standardu oraz zwiększenie dostępności usług medycznych poprzez zakup sprzętu i aparatury medycznej dla Oddziału Rehabilitacyjnego oraz Laboratorium Szpitala Rehabilitacyjnego Hematologicznego dla Dzieci Orlik”

Priorytet nr 8: Modernizacja infrastruktury ochrony zdrowia na Dolnym Śląsku

Działanie nr 8.1.: Poprawa jakości opieki zdrowotnej

W przygotowaniu są kolejne wnioski.

PLANY ROZWOJOWE:

Możliwy wzrost bazy łóżkowej przy wykorzystaniu istniejących wolnych pomieszczeń oraz rozbudowa szpitali i sanatoriów (ryc. 4).

Na podstawie planu strategicznego na lata 2009-2013 przewidywane są nakłady finansowe na kwotę 67 mln. Inwestycje mają charakter częściowo odtworzeniowy i dostosowawczy do wymagań Ministerstwa Zdrowia i NFZ, jak również prorozwojowy z uwzględnieniem nowych kierunków działalności (spa, wellness, rehabilitacja komercyjna oraz opieka długoterminowa dla osób o podwyższonych wymaganiach).

Intensywność działań inwestycyjnych zależna będzie od stopnia zaangażowania finansowego samorządu wojewódzkiego i własnych możliwości Spółki. Kadra kierownicza Spółki zgodnie wypracowała kierunki i cele działalności na bliższy i dalszy horyzont czasowy ujęte w wizji – „Międzynarodowy lider poszukiwanych usług prozdrowotnych, prowadzący systematyczną ekspansję inwestycyjną”.

Celem działania całej załogi jest realizacja wspólnej misji – „Poprzez nowoczesność i profesjonalizm, z pasją i powołaniem otaczamy wszystkich opieką i troską”.

Sukces dokonanych z dniem 01.07.2008 r. zmian i przekształceń Spółka zawdzięcza poświęceniu i zaangażowaniu wielu pracowników oraz wsparciu i współpracy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

Jerzy Więcek
„Sanatoria – Dolnośląskie” Spółka z o.o.
ul. Parkowa 3
58-350 Sokołowsko
tel. +48 74 845 17 85
e-mail: jerzy.wiecek@sanatoria-dolnoslaskie.pl

Artykuł nadesłano: 10.05.2010
Zaakceptowano do druku: 30.06.2010