WSTĘP

Z danych gromadzonych i opracowywanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, iż liczba skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci, wpływających do oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia od kilku lat wykazuje tendencję malejącą, a od 2004 r., bez względu na liczbę zakontraktowanych skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci, ich realizacja ulega systematycznemu zmniejszeniu. Zjawisko to pozostaje przedmiotem analiz Narodowego Funduszu Zdrowia.

CEL PUBLIKACJI

Celem publikacji jest przedstawienie przyczyn wieloaspektowego problemu, jakim jest obserwowany w ostatnich latach regularny spadek liczby skierowań na leczenie uzdrowiskowe dla dzieci w Polsce, określenie wielkości tego zjawiska, a w związku z tym, wyjaśnienie powodów zmniejszania w ostatnich latach wysokości środków finansowych przeznaczanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia na lecznictwo uzdrowiskowe dzieci.

MATERIAŁ

Rokrocznie planowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia środki finansowe przeznaczane na kontraktowanie świadczeń na leczenie uzdrowiskowe dzieci poprzedzane są analizą stopnia realizacji umów w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe i oceną dostępności do tego leczenia.

Oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia podczas przygotowywania planu zabezpieczenia i planu zakupu świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe, w zakresach świadczeń kierowanych do dzieci zarówno na rok 2010, jak i na lata poprzednie, kierowały się wysokością środków przeznaczonych na lecznictwo uzdrowiskowe, kolejkami oczekujących na potwierdzenie skierowania na leczenie uzdrowiskowe w podziale na zakresy świadczeń. Pod uwagę brano również analizy ilościowo-wartościowe, służące do przyjęcia struktury zakupu, obejmujące m. in. ilość skierowań, które wpłynęły do Narodowego Funduszu Zdrowia i ilość skierowań zrealizowanych; wartość umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe oraz ich procentowy udział w środkach finansowych przeznaczonych na ten rodzaj świadczeń, a także strukturę wiekową dzieci korzystających z lecznictwa uzdrowiskowego. Uwzględniono również skargi świadczeniobiorców, dotyczące warunków pobytu w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego oraz szeroko pojęte świadczenia pozamedyczne, inne niż świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych, a proponowane przez świadczeniodawców pacjentom podczas pobytu na leczeniu uzdrowiskowym.

Dane dotyczące wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe dla dzieci i dorosłych oraz ich udział procentowy w łącznej wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe w latach 2005-2009 przedstawia tabela 1.

Narodowy Fundusz Zdrowia kontraktuje świadczenia opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe dla dzieci w trzech zakresach:

1. Uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne dzieci w wieku od 3 do 6 lat pod opieką osoby dorosłej.

2. Uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne dzieci w wieku od 7 do 18 lat.

3. Uzdrowiskowe leczenie szpitalne dzieci w wieku od 3 do 18 lat.

Uzdrowiskowe leczenie dzieci, w ramach którego uwzględniono powyższe zakresy, kierowane do tej grupy świadczeniobiorców, w odniesieniu do ilości skierowań, które wpłynęły do oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia i wartości umów zawartych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a świadczeniodawcami na przestrzeni lat od 2005 do 2010 r. prezentuje tabela 2. Z przedstawionych danych wynika, iż liczba skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci, wpływająca do Narodowego Funduszu Zdrowia od kilku lat wykazuje tendencję malejącą, a od 2004 r., bez względu na liczbę zakontraktowanych skierowań, ich realizacja ulega systematycznemu zmniejszeniu.

Tabela 3 pokazuje liczbę „niedojazdów” na leczenie uzdrowiskowe dzieci w latach 2005-2009. Należy wyraźnie zaznaczyć, iż „niedojazd” to potwierdzone skierowanie na leczenie uzdrowiskowe z terminem i miejscem leczenia, które zostało dostarczone świadczeniobiorcy, a ten z nieznanych powodów nie zgłosił się na leczenie do świadczeniodawcy, nie informując o tym fakcie oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, powodując tym samym brak możliwości przydzielenia tego miejsca kolejnemu ubezpieczonemu, oczekującemu w kolejce na potwierdzenie skierowania.

Tabela 4 przedstawia liczbę zrealizowanych skierowań w poszczególnych latach i zakresach świadczeń kierowanych do grupy świadczeniobiorców, jaką są dzieci. Ogółem w latach 2005-2009 z uzdrowiskowego leczenia dzieci skorzystały 142 563 osoby. Pomimo tego, iż od 2004 roku, bez względu na liczbę zakontraktowanych skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci, Narodowy Fundusz Zdrowia umożliwia podjęcie leczenia uzdrowiskowego w terminie niezwłocznym od daty potwierdzenia celowości skierowania, ich realizacja stale ulega zmniejszeniu.

Czas oczekiwania dziecka na przydział skierowania i termin realizacji skierowania, począwszy od daty jego potwierdzenia przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, jest wydłużony jedynie w przypadkach indywidualnych wniosków ze strony rodziców lub opiekunów prawnych, jednakże i w tych sytuacjach nie przekracza 6 miesięcy.

W roku 2010 plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia w pozycji lecznictwo uzdrowiskowe został zmniejszony w stosunku do roku 2009 i wynosi 564 146 000 zł.

Zmniejszenie środków finansowych na lecznictwo uzdrowiskowe wynika z sytuacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia i zmniejszenia się wpływu środków finansowych z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2010 r. do płatnika, jakim jest Narodowy Fundusz Zdrowia.

Skutkiem powyższego jest zmniejszenie środków finansowych przeznaczanych przez oddziały wojewódzkie na kontraktowanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe w poszczególnych jego zakresach, również w tych kierowanych do dzieci.

Oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2010 zakontraktowały świadczenia w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe, w zakresach kierowanych do dzieci, na kwotę 40 696 819 zł., zaś liczba skierowań stacjonarnego leczenia uzdrowiskowego dzieci, zakontraktowana na 2010 rok, wynosi 22 305 i stanowi w porównaniu do roku 2009, spadek o ok. 21,5%.

Pomimo powyższego nie występują trudności związane z dostępnością do leczenia uzdrowiskowego w zakresach kierowanych do dzieci. Płatnik w pełni zabezpiecza dla populacji dzieci i młodzieży świadczenia w rodzaju leczenie uzdrowiskowe, zapewniając ich dostępność i optymalizację organizacji tychże świadczeń dla każdego dziecka kierowanego na leczenie uzdrowiskowe (samodzielnie bądź pod opieką dorosłych), a funkcjonujący system potwierdzania skierowań jest bezpieczny dla podmiotów realizujących świadczenia.

WNIOSKI

Jedną z przyczyn zmniejszenia środków finansowych na lecznictwo uzdrowiskowe dzieci jest mała, i z roku na rok malejąca, liczba skierowań na leczenie uzdrowiskowe wystawianych dzieciom przez lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Narodowego Funduszu Zdrowia, dodatkowym powodem tego zjawiska, wpływającym na zmniejszanie się realizacji świadczeń uzdrowiskowych kierowanych do dzieci, są tzw. niedojazdy, powtarzające się systematycznie w każdym roku.

Przyczyną „niedojazdów” są corocznie te same aspekty, wynikające z zainteresowania rodziców (opiekunów prawnych) leczeniem dzieci tylko w okresach wolnych od obowiązku szkolnego, w szczególności w okresach wakacyjnych, o czym świadczy liczba rezygnacji z potwierdzonych skierowań w turnusach zimowych i późnojesiennych. Obserwuje się również niechęć rodziców lub opiekunów prawnych do przerwania pełnopłatnych zajęć pozaszkolnych, w których dzieci uczestniczą podczas roku szkolnego, takich jak nauka języków obcych, zajęcia sportowe, kulturalne, plastyczne, muzyczne czy wyrównawcze zajęcia edukacyjne. W przypadku świadczeń uzdrowiskowego leczenia dzieci pod opieką dorosłych o dużej liczbie rezygnacji decydują względy ekonomiczne, będące konsekwencją ponoszenia przez rodziców (opiekunów prawnych) całkowitego kosztu pobytu własnego w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego. Należy zaakcentować, iż duża część rezygnacji z przyznanego leczenia (zwrotów potwierdzonych skierowań), dokonywana jest przez świadczeniobiorców na kilka dni przed rozpoczęciem turnusu, co utrudnia ich szybkie, ponowne zagospodarowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W tym miejscu należy podkreślić, iż Narodowy Fundusz Zdrowia bezwzględnie dopełnia obowiązku informowania rodziców i opiekunów prawnych dzieci korzystających z leczenia uzdrowiskowego, poprzez zamieszczanie w potwierdzeniu skierowania, informacji o zapewnieniu realizacji obowiązku szkolnego w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum w szkołach działających w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, zapewnieniu opieki opiekuńczo-wychowawczej oraz świetlicy i pokoi zabaw z odpowiednim wyposażeniem.

Należy jednakże mieć na uwadze to, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją odpowiedzialną za zabezpieczanie potrzeb organizacyjno-finansowych świadczeniodawców, w tym organizacji działania i kondycji finansowej szkół, działających przy zakładach lecznictwa uzdrowiskowego. Jest natomiast odpowiedzialny za dostosowywanie udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej do potrzeb świadczeniobiorców z poszanowaniem ich praw.

Reasumując, leczenie uzdrowiskowe dzieci pozostaje sprawą wysokiej wagi. Zwiększenie zainteresowania i możliwości korzystania świadczeniobiorców z tej formy leczenia leży nie tylko po stronie Narodowego Funduszu Zdrowia i Ministerstwa Zdrowia ale również, w szczególności, zależy od lekarzy sprawujących opiekę medyczną nad dziećmi oraz od postawy samych ubezpieczonych – a w przypadku dzieci – ich rodziców lub opiekunów prawnych, od których w najwyższym stopniu zależy chęć korzystania z przedmiotowych świadczeń.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.    Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

2.    Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego.

3.    Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe.

4.    Materiały własne i analizy wykonane na podstawie danych pozyskanych z zasobów informatycznych Narodowego Fundusz Zdrowia.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

Narodowy Fundusz Zdrowia – Centrala
ul. Grójecka 186
02-390 Warszawa
tel.: (22) 5726272
fax: (22) 5726320
e-mail: sekretariat.dsm@nfz.gov.pl

Artykuł nadesłano: 18.06.2010
Zaakceptowano do druku: 12.08.2010