WSTĘP

Zainteresowanie wykorzystania metod fizykalnych w medycynie wynika z faktu poszukiwania nowych metod terapeutycznych, które w wielu schorzeniach i urazach mogłyby wspomóc farmakoterapię. Skonstruowanie lasera, a następnie magnetolasera stanowi przewrót w fizyce, technice i medycynie stwarzając wiele nowych możliwości w badaniach naukowych i zastosowaniach technicznych. Dzięki temu nauka i technika uzyskały rozległe perspektywy zastosowań w wielu dyscyplinach medycznych (1, 2).

Magnetolaseroterapia to oddziaływanie na organizm zmiennym polem magnetycznym niskiej częstotliwości (ELF-MF) z jednoczesną aplikacją promieniowania laserowego, odpowiednio (R lub IR) celem uzyskania równowagi funkcjonalnej (homeostazy), wykorzystującego zjawisko cyklotronowego rezonansu jonowego. Biorąc pod uwagę, że magnetolaseroterapia i zmienne pole magnetyczne mają zbliżone działanie biologiczne i zakres zastosowań, połączenie dwóch czynników fizycznych będzie działać synergistycznie, a nawet hyperaddycyjnie (3, 4).

Magnetolaseroterapia wykazuje efekt proregeneracyjny, przeciwbólowy i przeciwzapalny. Bierze się to z faktu, iż tkanka żywa posiada elementy fotorecepcyjne, które pochłaniając kwanty światła przenoszą efekty swojego wzbudzenia na ważne dla fizjologii komórki biomolekuły. Dochodzi również do aktywacji łańcucha oddechowego. Dodatkowo pochłonięcie  promieniowania widzialnego generuje powstawanie wolnych rodników, które w niewielkich stężeniach działają stymulująco na organizm. Idea stymulacji wywodzi się z ogólnie znanego w medycynie faktu, że odpowiednio dawkowane bodźce zewnętrzne powodują mobilizację procesów odpornościowych i regeneracyjnych. Atutem tej metody jest działanie dotleniające i wazodilatacyjne powiązane z przyspieszonymi procesami angiogenezy i perfuzji tkankowej, powodując wyraźnie efekt regeneracyjny (1, 5, 6, 7).

Półpasiec (Herpes zoster) to ostra wirusowa choroba zakaźna, której czynnikiem wywołującym jest wirus varicella zoster (VZV viracella – zoster virus). Jest to ten sam wirus, który wywołuje ospę wietrzną (8, 9).

W przeciwieństwie do ospy, półpasiec spotyka się najczęściej u osób dorosłych, a zachorowalność wzrasta wraz z wiekiem. Choroba ta może zaczynać się od niespecyficznych objawów, takich jak: niewysoka gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy, czy bóle gardła. Zmiany skórne zwykle poprzedzone są swędzeniem, mrowieniem i dokuczliwymi bólami, które mogą się utrzymać w ciągu całego okresu trwania choroby (2-3 tygodnie). Pierwszym bardziej swoistym objawem choroby jest pojawienie się przeczulicy skóry unerwionej przez chorobowo zmieniony nerw i nadwrażliwości w obszarze w którym wkrótce pojawiają się zmiany, ból i pieczenie. U osób starszych nerwobóle mogą się utrzymywać przez wiele miesięcy nawet po ustąpieniu zmian skórnych (tzw. neuralgia popółpaścowa) i mogą mieć charakter nawrotowy, nawet po wielu latach od zachorowania. Najczęściej jednak na następny dzień po powstaniu przeczulicy na skórze pojawiają się zmiany skórne tzw. wykwity (czasem od razu, bez żadnych objawów wstępnych) (8, 10). Każda zmiana skórna ewoluuje w miarę upływu czasu.

Kolejno po sobie występują następujące stadia:

• płaskie żywoczerwone plamy,

• czerwone grudki powstałe po uwypukleniu się plam,

• pęcherzyki wypełnione przezroczystym płynem surowiczym, które ostatecznie pękają i pokrywają się strupem.

Wykwity mają charakter małych pęcherzyków z treścią surowiczą, lub krwistą, mogące zlewać się w większe formy pojawiające się na skórze wzdłuż linii jednego lub dwóch nerwów czuciowych, przez co zmiany skórne przyjmują charakterystyczne ułożenie po jednej stronie ciała (w kształcie charakterystycznego pasa). Problem stanowić może przeczulica utrzymująca się długo po zakończeniu choroby. Pacjenci mimo powrotu do zdrowia cierpią z powodu nie dającego się leczyć bólu oraz pozostałych blizn. Najczęściej atakowane są okolice nerwów międzyżebrowych, szyjne zwoje nerwu V, segmenty lędźwiowe, rzadziej krzyżowe i kończyn. Zdarzają się także ataki na nerwy w okolicy oka, powodując jego uszkodzenie, czy nerwów w okolicy narządu słuchu. W niektórych przypadkach może dochodzić również do zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych (11, 12, 13).

OPIS PRZYPADKU

Leczenie przeprowadzono w Oddziale Klinicznym Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej oraz Katedrze Chorób Wewnętrznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Kobieta 51-letnia cierpiąca od 4 tygodni z powodu rozpoznanego klinicznie półpaśca o typowej lokalizacji segmentarnej (zoster disseminatus) i zmianami rozsianymi na tułowiu, u której stosowano dotychczas typowe leczenie farmakologiczne z włączonymi licznymi kuracjami lekowymi o charakterze przeciwbólowym i przeciwzapalnym początkowo tylko z dobrym skutkiem. Pacjentka przy przyjęciu zgłaszała silny ból przy wykonywaniu podstawowych ruchów (skręt tułowia, skłon tułowia w przód, ból promieniujący do kręgosłupa, kichnięcie, swędzenie w okolicy zmiany, utrudniony chód).

Leczenie dotychczasowe pacjentka uznawała jako niewystarczające i nieprzynoszące pełnego efektu terapeutycznego, decydując się rozpocząć leczenie w tutejszym Oddziale Klinicznym Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Bytomiu. Przed rozpoczęciem terapii pacjentka wypełniła skrócony kwestionariusz oceny nasilenia bólu w skali VAS. Ocena ta dotyczyła odczuć bólowych odczuwanych w ciągu ostatnich dwóch tygodni. Otrzymany wynik wg skali określono jako silny.

Pacjentkę poddano zabiegom magnetolaseroterapii aparatem do fizykoterapii Viofor JPS Laser (ryc. 1) stosując aplikator punktowo w odległości około 1cm od naświetlanej powierzchni ciała.

Aparat emitował promieniowanie laserowe czerwone R (dugość fali – 635nm, w dawce 1,8J/cm˛ o mocy maksymalnej 30 mW) przez 3 minuty na okolicę zmiany, którą przedstawia rycina 2 z równoczesną aplikacją zmiennego pola magnetycznego w charakterze magnetostymulacji generowanego ze stałą częstotliwością 181,8Hz z programem M1P2 intensywność 4 podczas pierwszych 15 zabiegów i intensywność 5 podczas kolejnych piętnastu zabiegów.

Przerwa pomiędzy jedną a drugą sesją terapeutyczną wynosiła 2 tygodnie.

• M1 – aplikacja ze stałą intensywnością przez cały czas zabiegu w czasie 10 min

• P2 – system JPS z dwoma rodzajami impulsów o częstotliwości 180-195 Hz

Pacjentka poddawana była zabiegom  raz dziennie przez sześć tygodni z wyłączeniem sobót i niedziel. Po pierwszej sesji terapeutycznej (15 zabiegów w 3 tygodnie od rozpoczęcia terapii) wykonano zdjęcie kontrolne, które obrazuje rycia  3 oraz przerwano terapię na 2 tygodnie, po których kontynuowano dalsze zabiegi.

Zmiana już po przeprowadzonych 15 zabiegach charakteryzowała się zmniejszeniem pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym, brakiem strupów okolicy poddanej terapii oraz pozytywnym objawem przyspieszonego gojenia. Bardzo ważnym wydaje się podkreślenia fakt, iż pacjentka po aplikacji 6 pierwszych zabiegów (od wprowadzenia terapii) magnetolaseroterapii zgłosiła całkowite wycofanie się dolegliwości bólowych. Po ukończeniu pierwszej sesji terapeutycznej pacjentka zgłosiła również całkowite wycofanie się innych współistniejących dolegliwości prócz pozostałej miękkiej i elastycznej blizny.

Po upływie 5 tygodni pacjentka poddana została 15 kolejnym zabiegom mających na celu poprawę efektu kosmetycznego zmiany. Ostateczny rezultat przeprowadzonej terapii obrazuje rycina 4.

OMÓWIENIE WYNIKÓW

Dzięki intensywnemu rozwojowi medycyny i fizyki powstał najnowszy aparat do magnetolaseroterapii, który w badaniach klinicznych udowadnia swoje terapeutyczne zastosowanie (1, 2, 3, 5). Jedną z takich chorób jest także półpasiec. Oddziaływanie na tym polu może przynieść istotną zmianę stanu klinicznego chorych z rozpoznaniem tego rodzaju schorzeń. Interpretacja wyników leczenia oparta została na metodzie obserwacji, która uważana jest za najwszechstronniejszą i równocześnie najtrudniejszą z metod badawczych, oraz analizie danych uzyskanych w skali VAS. Poddając pacjentkę tej metodzie terapeutycznej pokazaliśmy nowy kierunek zastosowania aparatu Viofor JPS Laser, a także wskazaliśmy nową metodę wspomagania leczenia podstawowego dotyczącą zaburzeń o podłożu wirusowym. Działanie dotleniające i wazodilatacyjne powiązane z przyspieszonymi procesami angiogenezy i perfuzji tkankowej przyczyniło się do całkowitego wycofania się dolegliwości bólowych, wycofania wykwitów oraz spowodowało wyraźnie efekt regeneracyjny. Przy minimalnych przeciwwskazaniach do jej stosowania może być często jedynym uzupełnieniem klasycznego leczenia farmakologicznego (nie przynoszącym zadowalających efektów), a prowadzącym do całkowitego ustąpienia objawów (7, 14, 15).

Całość postępowania wskazuje na korzystny efekt magnetolaseroterapii w leczeniu półpaśca, co pokazuje prezentowany przypadek. Rezultaty terapeutyczne osiągnięte przy zastosowaniu metody mogą być dalece zadowalające gdyż wiążą się z działaniem szybkim (efekt przeciwbólowy, przeciwzapalny), bezdotykowym i bezbolesnym co jest bardzo istotnym czynnikiem dla pacjenta. Wydaje się, iż terapia wykorzystująca magnetolasery na trwałe wpisuje się do licznych działów medycyny oraz fizykoterapii.

Niewątpliwie wciąż rozwijająca się i zyskująca na popularności laseroterapia niskoenergetyczna staje się silnym ,,narzędziem’’ i dodatkową metodą fizykalną, która dołącza do kompleksowej rehabilitacji w różnych obszarach jej zastosowania.

WNIOSKI

1. Rezultaty terapeutyczne osiągnięte przy zastosowaniu metody magnetolaseroterapii są dalece zadowalające w leczeniu półpaśca.

2. Wczesne wprowadzenie terapii wykorzystującej promieniowanie laserowe i zmienne pole magnetyczne pomaga łagodzić liczne dolegliwości związane z tym schorzeniem.

3. Magnetolaseroterapia stanowi cenne wsparcie i uzupełnienie prowadzonego leczenia.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.    Sieroń A., Pasek J., Mucha R. : Światło w rehabilitacji. RwP, 2006; 3: 20-24.

2.    Sieroń A., Pasek J., Mucha R.: Lasery w medycynie i rehabilitacji. RwP. 2006; 2: 26-29.

3.    Pasek J., Mucha R., Sieroń A.: Wolnozmienne pole magnetyczne w leczeniu rwy ramiennej (radiculitis brachialis). Acta Bio – Optica et Informatica Medica. 2006; 2: 93-96.

4.    Sieroń A., Pasek J., Mucha R.: Światło niskoenergetyczne w medycynie i rehabilitacji. Rehabilitacja w praktyce. 2007; 1: 25- 27.

5.    Sieroń A: Lasery w rehabilitacji. OPM. 2005; 11: 42-43.

6.    Basford J.R.: Laser therapy: scientific basis and clinical role. Orthopedics. 1993; 16 (5): 541-547.

7.    Sieroń A., Adamek M., Cieślar G.: Mechanizm działania lasera niskoenergetycznego na organizmy żywe – własna interpretacja. Baln Pol. 1995; 38 (1): 48-55.

8.    Wareham D.W., Breuer J.: Herpes zoster. BMJ. 2007; 334(7605): 1211-1215.

9.    Wassilew S.W.: Varicella – zoster virus infections 2: Zoster pain - therapy and prevention. MMW Fortschr Med. 2006; 1: 7-12.

10.    Sra K.K., Tyring S.K.: Treatment of postherpetic neuralgia. Skin Therapy Lett. 2004; 9(8): 1-4.

11.    Young M.K., Wood M., Jean-Noel N.: Postherpetic neuralgia in older adults: culture, quality of life, and the use of alternative/complementary therapies. Holist Nurs Pract. 2007; 21(3): 124-134.

12.    Dubinsky R.M., Kabbani H., El-Chami Z., Boutwell C., Ali H.: Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Practice parameter: treatment of postherpetic neuralgia: an evidence-based report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2004; 63(6): 959-965.

13.    Holten K.B.: Treatment of herpes zoster. Am Fam Physician. 2006; 73(5): 882-884.

14.    Sieroń A. i wsp.: Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie. Wydanie II α – medica press Bielsko-Biała, 2002.

15.    Sieroń A., Cieślar G., Adamek M.: Magnetoterapia i laseroterapia niskoenergetyczna. Śl. Akad. Med. Katowice, 1993.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

Jarosław Pasek
Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych,
Angiologii i Medycyny Fizykalnej
Katedry Chorób Wewnętrznych 
oraz Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej
Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
ul. Stefana Batorego 15, 41 – 902 BYTOM
tel.: (032) – 786 – 16 – 24
e-mail: jarus_tomus@o2.pl  Tel kom. 505014331

Artykuł nadesłano: 12.09.2007
Zaakceptowano do druku: 18.08.2008