Uzdrowisko Ługi na Zakarpaciu
Ludmiła Kyrtycz, Pawło Ganiniec, Iwan Łemko, Margarita Gajsak, Sergij Monar
Z Sanatorium „Kwitka Połonyny”, woj. zakarpackie, Ukraina; Naukowo-praktyczna Spółka „Rehabilitacja”, Ministerstwa Ochrony Zdrowia, Użgorod
Zachodnia część ukraińskich Karpat zajmuje szczególne miejsce w Karpackim Euroregionie. Znajdują się tu praktycznie wszystkie rodzaje mineralnych źródeł, a wśród nich – wody o unikalnym składzie minerałów.
To jest streszczenie - cały artykuł jest dostepny w języku rosyjskim.
Pierwsze dane o wykorzystywaniu i eksporcie mineralnych wód z tych terenów sięgają XV-XVII wieku.Kontynuacja badań z wykorzystaniem nowoczesnych metod pozwoliła potwierdzić stabilność składu chemicznego i uzupełnić wiedzę o właściwościach leczniczych mineralnych wód tego regionu. Początkowo wody z tych źródeł używano do rozcieńczania wina.
Z czasem zaczęto stosować je w celach zdrowotnych w chorobach przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, a także górnych dróg oddechowych, cukrzycy, chorobach nerek i pęcherza moczowego. Natomiast wodę Ługi Erżybet polecano używano przy chorobach żołądka, nadkwasocie, zgadze, odbiciach przy chronicznych nieżytach nosogardzieli, krtani, oskrzeli. Zalecano ją chorym z krwiopluciem, wadami serca i astmą. Wykazywano pozytywne działanie w chorobach dróg żółciowych. Stosowana była jako doskonały napój orzeźwiający.
Mineralne wody Łużańskich źródeł wykorzystywano i eksportowano nie tylko do różnych zakątków imperium austro-węgierskiego, lecz również do wielu innych krajów, gdzie sprzedawano je jako „wody aptekarskie”. Wielokrotnie były nagradzane w wielu stolicach całej Europy.
Łużańskie mineralne wody stanowią podstawę leczenia w jednym z najpiękniejszych sanatoriów Zakarpacia – „Kwitka Połonyny”, które wraz z kompleksem leczniczo-rekreacyjnym „Suzirja” zostało oddane do użytku w 1965 r. Dziś jest to nowoczesne, na miarę europejską, uzdrowisko.
Sanatorium „Kwitka Połonyny” znajduje się na prawym brzegu rzeczki Wielka Łynia na wysokości 280 m n.p.m. Od północy i wschodu wznoszą się góry pokryte alpejskimi łąkami. Klimat umiarkowanie kontynentalny, łagodny, ciepły; średnia roczna temperatura + 10 - + 12o C.
W sanatorium wykorzystywane są trzy rodzaje wód węglanowych, wodorowęglanowych i sodowych: Łużańska nr 4, typu Borżomi (dawniejsze „Ługi Margit”, „Ługi Erżybet”), Łużańska nr 7, typu Vichy (dawniejsze Irma, Panonia – Żofia). „Polana – Kupil” typu Polano-Kwasiwskiego, które są używane do leczniczego picia, naturalnych mineralnych kąpieli, zabiegów jelitowych i ginekologicznych, przemywań, transduodenalnych i inhalacji.
Ogólna mineralizacja Łużańskich wód waha się w granicach 4,5 – 8,3 g/l, zawartość kwasu węglowego – 1,1 - 2,0 g/l. W skład anionów Łużańskich wód wchodzą przede wszystkim wodorowęglany, co odróżnia je od wód typu Borżomi. Od wód Swalawskiej grupy typu Polano-Kwasiwskiego (Polana-Kupil, Polana Kwasowa, Płoskiwska, Oleniwska i In.), wyróżnia je obecność biologicznie aktywnych skupisk wapnia w zestawie jonowym (do Ľ dobowego zapotrzebowania na 1 l wody) i kwasu krzemowego. Największe stężenie tych składników srwierdzono w średniozmineralizowanej Łużańskiej -7, którą można porównać do mineralnych wód kurortu Vichy we Francji.
Łużańska-7 zawiera również biologicznie aktywne stężenie boru, fluoru i innych mikroelementów. Dzięki ogólnej wysokiej zawartości wodorowęglanu, Łużańskie mineralne wody są wykorzystywane jako naturalne neutralizatory, obniźające nadkwasotę żołądka i łagodzące wszystkie związane z nią dyspepsyczne dolegliwości. Najbardziej widoczny odkwaszający efekt daje woda Polana Kwasowa.
Podwyższenie zasadowego pH dwunastnicy sprzyja normalizacji odpływu żółci i pankreatyny. Mineralna woda Łużańska- 4 jest roztworem hypotonicznym , którego stężenie osmotyczne jest 2-2,5 razy mniejsze niż osocza krwi i płynów tkankowych. W związku z tym ma działanie żółciopędne i diuretyczne. Wspaniałe połączenie unikalnych zasobów balneologicznych, sprzyjające warunki klimatyczne oraz malownicze otoczenie uzdrowiska, zachowane wielowiekowe tradycje i doświadczenia w leczeniu balneologicznym są uzupełniane potężnym potencjałem zakładu rozlewu wód mineralnych („Margit”), który nalewa Łużańskie wody bezpośrednio do butelek, co umożliwia zastosowanie ich również w warunkach pozauzdrowiskowych.

