Wprowadzenie. Choroba zwyrodnieniowa stawów, uznana przez WHO za schorzenie cywilizacyjne, stanowi problem medyczny, społeczny i ekonomiczny XXI wieku. W większości przypadków chorobie towarzyszy ból, upośledzenie czynności stawu i postępująca niesprawność, stąd konieczność poszukiwania skutecznych metod terapii osób nią dotkniętych. Celem pracy była ocena kompleksowego wpływu kinezyterapii oraz zabiegów z użyciem borowiny i wód siarczkowych na parametry funkcjonalne, dolegliwości wynikające z choroby zwyrodnieniowej oraz poziom odczuć bólowych i jakość życia pacjentów z koksartrozą.

Materiał i metody. Badaniami objęto 31 osób z koksartrozą (ze stwierdzonymi zmianami zwyrodnieniowymi II° wg klasyfikacji Seyfrieda), poddanych programowi rehabilitacji obejmującemu kinezyterapię i balneoterapię w Ośrodku Rehabilitacji Narządu Ruchu w Krzeszowicach. Wiek badanych osób mieścił się w przedziale: 51-83 lat. Przeprowadzono badanie wstępne w pierwszym dniu oraz badanie końcowe w ostatnim dniu turnusu rehabilitacyjnego. Dokonano pomiarów zakresów ruchu wg SFTR, oceniono stopień dolegliwości wynikających z choroby zwyrodnieniowej stawów przy użyciu kwestionariusza WOMAC, stopień intensywności odczuwania bólu za pomocą skali VAS. Subiektywną ocenę stanu zdrowia przeprowadzono w oparciu o 10-punktową skalę wartości, będącą składową kwestionariusza oceny stanu zdrowia i jakości życia Short Form Health Survey (SF-36).

Wyniki. Po zakończonej terapii odnotowano przyrosty średnich arytmetycznych badanych parametrów funkcjonalnych oraz niewielką poprawę we wszystkich trzech podskalach WOMAC. Zaobserwowano spadek intensywności doznań bólowych ocenianych skalą VAS. Subiektywna ocena stanu zdrowia badanych osób była wyższa niż w badaniu I.

Wnioski. Zastosowany program terapii złagodził dolegliwości bólowe wynikające z choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych. Kinezyterapia uzupełniona o zabiegi z wykorzystaniem surowców naturalnych, jak borowina i wody siarczkowo-siarkowodorowe podnosi efektywność terapii ukierunkowanej na poprawę sprawności funkcjonalnej u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów, a tym samym pozwala na ograniczenie leczenia farmakologicznego.