Balneologia: Pamiętam nasze rozmowy, które miały miejsce we wrześniu tego roku w Nałęczowie po Kongresie Balneologicznym oraz w październiku w Łodzi na Targach Reumatologicznych. Prowadziliśmy dyskusję na temat działania saun tradycyjnych oraz niskotemperaturowych Infrared. Czy moglibyśmy powrócić do tego tematu?

Arkadiusz Wyszyński: Bardzo chętnie. Z przyjemnością podzielę się wiedzą i doświadczeniem z czytelnikami.

B: Mamy wiele opracowań na temat właściwości leczniczych i kosmetycznych saun. Wiedza ta jest rozproszona. Dogłębne poznanie tematu zabiera dużo czasu oraz wymaga posiadania dobrych podstaw teoretycznych. Czy jest szansa w kilku zdaniach usystematyzować tę wiedzę?

AW: W kilku raczej będzie to niemożliwe. Ciepłolecznictwo, albo potocznie saunowanie lub leczenie ciepłem jest bardzo dynamicznie rozwijającą się dziedziną medycyny naturalnej. Czy wie Pani, że w googlach zapytanie o sauny wpisywane jest ok. 12 milionów razy w skali miesiąca, z czego na sauny Infrared przypada ok. 10 milionów. Dowodzi to faktu, że sauna przestała być ekskluzywnym produktem dotychczas kojarzonym wyłącznie z sanatorium czy rehabilitacją w placówce medycznej. Zawdzięczamy to saunie Infrared. Sauny Infrared mogą być użytkowane w każdym miejscu: w sanatoriach, ośrodkach SPA, w hotelach, na basenie, w siłowni, gabinetach masażu oraz w domach prywatnych. To takie domowe SPA.

B: Jakie mamy typy saun?

AW: Sauny dzielimy na dwa podstawowe typy: tradycyjne i Infrared (na podczerwień). W saunach tradycyjnych źródłem ciepła jest piec zainstalowany wewnątrz (sauna fińska) lub generator pary (sauna parowa). Piec lub generator ogrzewają powietrze do bardzo wysokich temperatur-110°C, wilgotność dochodzi do 99%. Ogrzane powietrze jest źródłem ciepła rozgrzewającego powierzchownie ciało. Pobyt w saunie wymaga przestrzegania pewnych procedur: przerywania seansu w celu schłodzenia organizmu zimną wodąpo kilku, kilkunastu minutach pobytu oraz kilkukrotnego powtarzania seansu. W saunie Infrared źródłem ciepła jest promieniowanie podczerwone emitowane z promienników. Temperatura dochodzi zaledwie do 60°C, a wilgotność zbliżona jest do anatomicznej (nie przekraczającej 50%). Promieniowanie podczerwone ogrzewa bezpośrednio nasze ciało, a nie powietrze, dzięki czemu seans nie jest uciążliwy i może trwać nieprzerwanie do 40 minut.

B: Który typ saun jest lepszy, ma lepsze właściwości lecznicze?

AW: Sauny tradycyjne są z nami od lat, najczęściej mówiąc sauna mamy na myśli saunę tradycyjną. Sauny tradycyjne wybierają osoby kochające bardzo wysoką temperaturę oraz ekstremalne doznania, i oczywiście mające doskonałe zdrowie. Bez wątpienia obecny dynamiczny rozwój rynku saun i wzrost zainteresowania ciepłolecznictwem zawdzięczamy saunom Infrared. Dzięki bezpieczeństwu, jakie daje promieniowanie IR oraz dobroczynnym właściwościom leczniczym, mogą z tego typu sauny korzystać niemalże wszyscy. Źródła sukcesu Infraredu to: uniwersalność (mogą być użytkowane w każdym miejscu posiadającym dostęp do zwykłego gniazdka prądowego 230V-łazienka, sypialnia, salon), brak konieczności adaptacji pomieszczenia (nie jest potrzebna kanalizacja-odprowadzenie nadmiaru wilgoci, wentylacja-odprowadzenie nadmiaru ciepła), bezpieczeństwo w trakcie seansu (komfort termiczny-wyeliminowanie tzw. efektu gorącego ciepła lub przegrzania), cena zakupu (sauna IR jest dwukrotnie tańsza w zakupie od sauny tradycyjnej), cena użytkowania (sauna IR jest wielokrotnie tańsza w użytkowaniu-koszt godziny pracy urządzenia to kwota od 1 do 2 zł) oraz wymogi powierzchniowe (zajmuje od 1 do 2 m2).

B: Czym jest promieniowanie podczerwone?

AW: Promieniowanie podczerwone jest dobroczynnym zjawiskiem elektromagnetycznym o wysokich właściwościach leczniczych, od lat wykorzystywanym w fizykoterapii. Stanowi ono 40% promieniowania słonecznego docierającego do Ziemi, dającego ciepło i dobre samopoczucie psychofizyczne, bez udziału szkodliwych promieni UV. Zapobiega występowaniu zaburzeń rozwoju układu kostnego, mięśniowego, powoduje rozpad komórek tkanki tłuszczowej, zwalcza cellulit, nadmiar tłuszczu oraz ujędrnia i wygładza ciało. To takie tropikalne słońce w naszym domu na żądanie, bez względu na porę roku.

B: Jakie cechy powinien mieć promiennik?

AW: Dwie podstawowe cechy promienników, czyli serca sauny Infrared to:

• Współczynnik emisji-stosunek wszystkich emitowanych przez promienniki fal do fali IR. Im fala IR jest czystsza (pozbawiona fal szkodliwych), tym właściwości lecznicze są lepsze. 

• Współczynnik przenikania-im wyższy współczynnik, tym więcej fali podczerwonej wnika w ciało lecząc je, nie ogrzewając otoczenia. To ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo i komfort w trakcie seansu, a także na osiągane właściwości lecznicze. By uzyskać bardzo dobry efekt leczniczy ekspozycja fali IR w nasze ciało musi być na tyle głęboka, by w trakcie pocenia nie następowała utrata wyłącznie wody (ok. 70%), ale także tłuszczu (15–20%), cholesterolu, metali ciężkich, kwasów i związków toksycznych (10–15%). W saunach tradycyjnych wraz z potem tracimy głównie wodę (ponad 90%).

B: Jakie właściwości można przypisać saunom Infrared?

AW: Sauny Infrared to urządzenia wszechstronne. Ich właściwości można podzielić na dwie kategorie:

1. Działanie terapeutyczne i kosmetyczne:

• Odchudzanie-podczas jednej 30-minutowej sesji, wyposażonej w dobrej klasy promienniki spala się trzykrotnie więcej kalorii (do 900 kalorii), niż w trakcie intensywnego 10-kilometrowego biegu.

• Detox-skuteczna penetracja fali IR w trakcie procesu pocenia powoduje oczyszczanie organizmu (pozbywanie się nadmiaru tłuszczu, cholesterolu, kwasów i metali ciężkich oraz związków toksycznych). 

• Lifting skóry-działanie fali IR wpływa korzystnie na usuwanie martwego naskórka, opóźnia proces starzenia się, redukuje cellulit. Dodatkowo zastosowanie skoncentrowanych naturalnych olejków działających w niższych temperaturach sprawia, że skóra staje się jak u niemowlaka. Oczyszczona skóra łatwiej wchłania dobroczynne właściwości zawarte w balsamach i kremach (kuracje odmładzające, przeciwzmarszczkowe). 

• Przeziębienia-fala IR wpływa korzystnie na efekty leczenia pierwszych objawów grypy i przeziębienia, a także skutecznie leczy przewlekłe zapalenie zatok.

• Rozgrzewka-penetracja fali IR stanowi doskonałą rozgrzewkę przed masażami, zabiegami rehabilitacyjnymi oraz ćwiczeniami sportowymi. 

• Kontuzje-są zalecane przez lekarzy w leczeniu schorzeń aparatu ruchowego.

• Zakwasy-osobom, które ćwiczą nieregularnie lub źle oceniły swoje możliwości pozwala łagodzić uciążliwe bóle mięśniowe. 

• Stres-działanie fali podczerwonej w połączeniu z koloroterapią i ulubioną muzyką wpływa korzystnie na zmniejszenie napięć stresowych, bezsenność oraz poprawę samopoczucia. 

• Komfort termiczny-fala IR stymuluje temperaturę wewnątrz organizmu-eliminowanie efektu przenikliwego zimna, dreszczy lub tzw. zimne stopy.

2. Działanie lecznicze-niweluje bóle:

• Pleców-wywołane stresem, przemęczeniem, reumatyzmem, chorobą zwyrodnieniową

• Stawów-spowodowane intensywnym wysiłkiem lub urazami 

• Pochodzenia zapalnego-niedokrwiennego i nerwobóle 

• Zmiany skórne-towarzyszące oparzeniom, owrzodzeniom, trądzikowi

• Menstruacyjne i menopauzalne -wywołane skurczem narządów lub spowolnionym metabolizmem 

B: Co decyduje o właściwościach leczniczych sauny Infrared?

AW:O jakości terapii w saunie decydują promienniki- im lepsze mają współczynniki tym więcej korzyści dla naszego zdrowia. Istotne jest ich rozmieszczenie-by uzyskać równomierne rozprzestrzenianie się fali IR, by każda część ciała otrzymała właściwą ilość ciepła. O tym, ile ciepła wniknie w nasze ciało decyduje też konstrukcja komór, w których osadzone są promienniki. Komora składa się z ekranu, jego odpowiednia budowa ukierunkowuje falę IR. To, jakich użyjemy promienników, jak je rozmieścimy i jak spolaryzujemy fale IR poprzez ekran decyduje, jakie uzyskamy efekty: szybkie działanie lub wolniejsze, ale przez to trwalsze.

B: Jak uchronić się przed uczuciem duszności w saunie?

AW: W saunach tradycyjnych efekt duszności nie jest możliwy do wyeliminowania. By nie był on uciążliwy należy skracać czas pobytu w saunie, schładzać ciało zimną wodą. W saunach IR temperatura jest niższa, przez co efekt duszności nie jest uciążliwy. Można zastosować w nich podwójną wentylację-pobór powietrza od dołu (z zewnątrz), pozbywanie się nadmiaru ciepła na górze. Uzyskujemy wówczas najlepszy komfort termiczny. Efekt duszności jest praktycznie wyeliminowany. Pobyt w takiej saunie staje się wielką przyjemnością, podobnie jak wygrzewanie się na tropikalnej plaży. Ale do tego potrzebne są naprawdę dobre promienniki, w przeciwnym razie sauna będzie niedogrzana, a efekty znikome.

B: Czy temperatura osiągana przez saunę Infrared ma wpływ na właściwości lecznicze?

AW: Nie tylko temperatura i jej wysokość ma wpływ na jakość osiąganych efektów leczniczych. Cztery wartości decydują o tym, czy są one dobre i trwałe: wysokość temperatury, czas seansu, częstotliwość powtarzania kuracji oraz ilość powtórzeń. Inne będą wartości przy kuracji odchudzania się, inne przy detoxie i jeszcze inne przy bólach reumatycznych. Niezbędne jest dobranie właściwych seansów (programów) uwzględniających przedstawione cztery wartości. Tabela seansów dostępna na stronie www.medicalspa.org.pl

B: Niektórzy producenci w saunie instalują np. radio czy telewizor, czy one też poprawiają jakość kuracji w saunie?

AW: Dzięki saunom Infrared, w których temperatura jest niższa, stało się możliwe instalowanie pomocnych w leczeniu zdobyczy technologii. To jest najważniejsza cecha, odróżniająca saunę tradycyjną od sauny IR. Różnica która przekłada się nie tylko na poprawę właściwości leczniczych, ale przede wszystkim czyni ją urządzeniem wszechstronnym. W tym upatruję dalszy rozwój saun na podczerwień. Radio z CD, czy też telewizor umilają seans, ale ich wpływ na właściwości lecznicze jest znikomy. Zupełnie inaczej jest z jonizatorem. W wyniku ingerencji fali IR następuje intensywne pocenie (w saunie IR kilkukrotnie bardziej obfite niż w saunie tradycyjnej). Wraz z potem pozbywamy się toksyn. Jonizator niweluje toksyny, likwiduje też efekt podrażnienia skóry-typowe zjawisko przy obfitym poceniu w podwyższonej temperaturze. Nasza skóra staje się gładka i oczyszczona. Idealnie jest, jeśli jonizator wyposażony jest w urządzenie o3. Z sauny najczęściej korzystamy wtedy, gdy czujemy, pierwsze objawy grypy. Dzięki o3 bakterie i wirusy wydalane w trakcie pocenia są neutralizowane i nie przenoszą się na innych użytkowników sauny. A my szybciej pozbywamy się objawów przeziębienia. Jeszcze szerszy zakres zastosowań ma koloroterapia. Nie tylko (jak przyjęło się standardowo) wpływa na nasze lepsze samopoczucie, łagodzi stany stresowe, bezsenność. Poprzez zastosowanie specjalnych lamp możemy tworzyć odpowiednie filtry ledowe (filtr czerwony działa przekrwiennie, niebieski przeciwbólowo, przeciwzapalnie). Przefiltrowana fala IR wpływa korzystnie np. na RZS, ZZSK czy inne schorzenia stawowe. Aromaterapia czyli wspomaganie kuracji odpowiednio dobranymi olejkami eterycznymi. Ich działanie pomaga w niwelowaniu stanów grypowych, problemach oddechowych, skórnych, ale przede wszystkich bólach reumatologicznych i mięśniowych. Na rynku dostępne są najczęściej olejki syntetyczne, które w saunach tradycyjnych mają zadowalające działanie, ale w saunach IR zupełnie się nie sprawdzają z racji niższej temperatury, przy której parowanie nie następuje. Należy używać silnie skoncentrowanych, naturalnych, długodojrzewających olejków odpowiednio dobranych do konkretnego schorzenia. Efekty takiej kuracji widoczne są po kilku seansach, a pierwszy to wyjątkowa gładkość skóry.

B: Czy z sauny korzystamy tylko zimą?

AW: To jeden z mitów na temat saun. W czasach, gdy na rynku dostępne były wyłącznie sauny tradycyjne, korzystano z nich tylko zimą. Z chwilą pojawienia się saun IR myślenie uległo zmianie. Na początku naszej przygody z sauną wchodzimy do niej w poszukiwaniu ciepła. Z czasem odkrywamy pozostałe cenniejsze właściwości. Ostatecznie równie często zażywamy kąpieli tak latem jak i zimą, zwłaszcza, że ostatnio pogoda nas nie rozpieszcza nadmiarem słońca. Nie bez znaczenia jest fakt, iż sauna IR nagrzewa się błyskawicznie, w saunie tradycyjnej czas nagrzewania jest zmorą czasową i kosztową.

B: W jakim kierunku będzie zmierzał rozwój rynku saun w Polsce?

AW: Przyszłość termoterapii należy do saun IR. Rozwój technologii daje ciągle nowe możliwości wykorzystania fali podczerwonej. Sprzedaż tego typu saun rośnie w skali roku o 50%. Tak jak w każdej dziedzinie panują mody. Coraz częściej spotyka się modyfikacje kabiny sauny (użycie wielu gatunków drewna, wymyślne kształty, czy też przeszklenia). Ważne jest, by materiały użyte do produkcji kabin nie wchodziły w interakcję z fala IR.

B: Jakie mają oczekiwania osoby decydujące się na zakup sauny?

AW: Osoby, które decydują się na zakup sauny najczęściej liczą na szybkie efekty odchudzania. Znaczną grupę stanowią ludzie traktujący saunę jako miejsce kompleksowej i ciągłej regeneracji i odnowy biologicznej organizmu. Coraz częściej mam kontakt z ludźmi mającymi poważne schorzenia, posiadającymi ogromną wiedzę na temat swojej choroby. Od saun oczekują konkretnych efektów leczniczych. Nic dziwnego, sauny są po to, by leczyć. Dziękuję za rozmowę. Rozmowę przeprowadziła Barbara Ignatowsk